Yenidoğanda
cilt ve gözaklarının (sklera) sarı bir renk almasıdır. Kan
bilirubin düzeylerinin yükselmesi ile oluşur. Yaşlanmış ve
bozulmuş kırmızı kan hücreleri tarafından üretilen sarı
pigmente bilirubin denir. Biluribin normalde karaciğer
tarafından barsak sistemine verilerek atılır. Ancak karaciğer
bilirubini yeterli oranda bağırsağa veremezse kanda birikir ve
sarılık oluşur. Bebeğinizi doğumundan itibaren sarılık
açısından sık sık kontrol edin. Unutmayın sarılığın ilk 24
saatte görülüp görülmediği ayırıcı tanı açısından çok
önemlidir.
Bebeğinizi tamamen soyun ve gün ışığında bir pencere kenarında
çıplak gözle kontrol edin. Bunlardan birini görürseniz acilen
doktorunuzu arayınız.
*Bebeğinizde susuzluk (dehidratasyon) belirtilerinden
herhangibirini gördüyseniz.
*Sarılık ilk 24 saatte ortaya çıktı ise.
*Bebeğinizin ateşi 38 dereceyi aştı ise.
*Bebeğiniz hasta ve halsiz görünüyor ise
YENİDOĞAN SARILIĞININ SEBEPLERİ
1. Fizyolojik (normal) sarılık:
Fizyolojik sarılık vaktinde doğan bebeklerin yaklaşık % 50
sinde, erken doğan bebeklerde ise daha yüksek oranlarda
görülür. İlk 24 saatten sonra, genellikle doğumdan sonraki
2.veya 3. günde ortaya çıkar. Karaciğerin henüz olgunlaşmaması
ve yeterince bilirubin atamamasına bağlı olarak sarılık
oluşur. Genellikle ilk bir-iki hafta içinde kendiliğinden
kaybolur ve bilirubin düzeyleri zararsızdır.
2.Yetersiz anne sütü alımına bağlı sarılık:
Yetersiz anne sütü alımına bağlı olarak yenidoğanların
yaklaşık % 5-10 unda gelişir. Belirtileri fizyolojik
sarılığınkine benzer ancak biraz daha şiddetlidir.
3.Anne sütüne bağlı sarılık:
Anne sütü alan bebeklerin yaklaşık % 1-2 sinde görülür. Bazı
annelerin süt- lerinde ürettikleri özel bir inhibitör madde
sebep olmaktadır. Bu madde ( enzim ) bebeğin barsaklarından
normalden çok daha fazla bilirubini geri emmesine sebep olur.
Bu tip sarılık doğumdan sonraki 4-7. günde başlar ;
3.-10.haftaya kadar sürebilir. Genellikle zararsızdır.
4.Kan grubu uyuşmazlığı: ( Rh veya ABO uyuşmazlığı)
Rh negatif (-) bir kadının bebeği Rh pozitifse (+) gebelik
esnasında bebeğe ait eritrositlerin plasentayı aşarak anne
kanında bağışıklık cevabına yol açması ile oluşur. Bu
bağışıklık cevabı ancak Rh pozitif bir bebeğin doğumundan veya
yapılan düşükten sonra ortaya çıkar. Bağışıklık cevabının
şiddeti bundan sonra yapılacak her doğumla birlikte giderek
artar.
ABO uyuşmazlığında ise hemen her zaman annenin kan grubu O,
bebeğin kan grubu ise A veya B dir. ( Anti A duyarlılığı daha
sık, Anti B duyarlılığı daha ağır seyirlidir.)
Kan grubu uyuşmazlığında annenin kanında oluşan antikorlar
bebeğin kanını yabancı madde olarak algılar ve eritrositlerini
parçalar. Eritrositlerin parçalanması ile bol miktarda
bilirubin oluşur ve bu da sarılığa sebep olur. Sarılık
fizyolojik sarılıktan farklı olarak ilk 24 saatte başlar. Çok
ağır tablolara sebep olabilir. Ancak ilk yapılan doğum veya
düşükten sonraki 72 saat içinde RhoGam enjeksiyonunun
yapılması daha sonra doğurulacak bebeklerin yaşamını tehlikeye
atacak antikorların oluşmasını engelleyebilmektedir.
TEDAVİ
1.Fizyolojik sarılıkta tedavi:
Eğer bebeğinizi biberonla besliyorsanız her 2-3 saatte bir
beslemeyi deneyin.
2.Yetersiz anne sütüne bağlı sarılıkta tedavi:
Asıl tedavi anne sütü miktarını arttırmak olmalıdır. Bebek
daha sık emzirilmelidir.( Her saat gibi ) Böylece mide barsak
sisteminin hareketliliği arttırılır ve bilirubinin gaita yolu
ile vücuttan daha çabuk atılması sağlanır.
Uyuyan bebeğin de 4 saatlik aralarla uyandırılıp beslenmesi
faydalı olacaktır. Sık sık kilo alımı kontrol edilmelidir.
Anne sütünün yetmediği durumlarda bir miktar formül mama
verilebilir ancak şekerli suyun faydası yoktur.
3.Anne sütüne bağlı sarılıkta tedavi:
2-3 gün için anne sütünü keserek formül mama ile beslemek
yararlı olabilir. Ancak bu süre içerisinde anne sütünün
azalmasını engellemek için annenin göğsü sağılmalıdır.
Hiçbirzaman için sarılığı engellemek için anne sütü tam olarak
kesilmez. 2-3 gün sonra tekrar anne sütüne başlanır. Şekerli
suyun formül mamadan daha fazla bilirubin uzaklaştırıcı etkisi
olduğu kanıtlanmamıştır.
4.Ağır sarılıklarda tedavi: ( Kan uyuşmazlıklarında tedavi)
Kandaki bilirubin seviyesinin 20 mg/dl nin üzerine çıkması
sağırlık beyin felci ( cerebral palsy) veya beyin harabiyetine
neden olabilir. Bu kadar yüksek seviyeler genellikle kan grubu
uyuşmazlıklarında görülür.
Bu komplikasyonlar fototerapi uygulanarak önlenebilir. Mavi
ışık deride biriken bilirubini parçalar ve bilirubin
düzeylerini düşürür.
Bazı nadir durumlarda ise kan değişimine gitmek gerekebilir.
Bebeğin kanı taze kan ile değiştirilir. Ancak fizyolojik
sarılıklar bu kadar ağır duruma dönüşmezler.