Uyuz nedir?
Uyuz, insan derisinin üst katmanında yaşayan ve çoğalan,
mikroskopla
görülecek büyüklükteki bir böceğin neden olduğu kaşıntılı bir
deri hastalığıdır.Uyuz böcekleri yalnızca insan vücudunda
yaşar. Bazı hayvanlar uyuz böceği ile enfekte olabilir ancak,
hayvanlardaki bu böcekler insanları ender olarak etkiler.
Uyuz, vücut ile kol ve bacaklarda kaşıntılı ve döküntülü
yaygın kızarıklara (beyaz tende kırmızı, daha koyu renkli
deride ise mor ya da kahverengi) yol açar. Bu belirtiler
genellikle baş ve boyun bölgesinde oluşmaz. Kaşıntı gece ve
sıcak havada artar. Uyuz böceği deride, özellikle parmak
aralarında, ve ayrıca küçük çocuklarda el ve ayaklarda da
tüneller açar. Bu bölgelerde su toplamış küçük kabarcıklara
neden olabilir. Uyuz böcekleri ayrıca, bilekler, koltukaltı
çevresi, penis ve testisler ile göğüs uçlarının etrafında da
bulunabilir. Enfekte olan kişilerde derideki uyuz böceğine
karşı alerji gelişebilir. Bu durumda, yaygın kaşıntı ve
alerjik döküntü görülür.
Nasıl bulaşır?
Uyuz, yaygın olarak enfekte
olan kişi ile yakın temas yoluyla geçer. Sözgelimi; elini
tutma gibi. Çoğunlukla bir aile bireyinden diğerine geçer.
Birlikte oynayan çocuklar genellikle hastalığı birbirlerine
bulaştırırlar. Uyuz hastalığının yetersiz kişisel hijyenle bir
ilgisi yoktur. Uyuz böceği insan vücudundan uzakta
yaşayamadığından, halı veya mobilyadan geçemez.
Nasıl önlenir?
Uyuz böceği olsun ya da olmasın
tüm aile bireylerine ve enfekte olan kişiyle yakın temasta
olan kişilere tedavi uygulanması gerekir. Hem etkilenen kişiyi
hem de temas eden diğer kişileri tedavi etme, hastalığın
yayılmasının önlenmesinde en önemli faktördür.
Nasıl tedavi edilir?
Birçok kişi canlı uyuz
böceklerini öldüren ve deriye uygulanan bir krem ya da
losyonla tedavi edilebilir. En uygun tedaviye karar verilmesi
için bir doktora danışmak gerekir. Krem ya da losyon, ellere
ve üreme organları etrafındaki deri kıvrımlarına özel özen
gösterilerek, çene hizasından ayak parmaklarına kadar
uygulanır. 24 saate kadar bir süre beklemek gerekir. Daha
sonra ertesi gün yıkanır. Bu süre içinde eller yıkanmışsa,
krem ya da losyonun tekrar sürülmesi gerekir.Yakın temastaki
tüm aile bireylerinin aynı zamanda tedavi edilmesi
gerekir.Tedavinin uygulandığı gece kullanılan tüm yatak
çarşafları, yastık kılıfları v.b.ile son birkaç gün içinde
giyilen giysiler yıkanmalıdır. Normal sıcak su ve deterjanla
yıkama uyuz böceğinin ölmesi için yeterlidir. Bazen ikinci bir
tedavi önerilebilir. Tedavi uygulandıktan sonra kaşıntılı
kızarıklığın geçmesi 2-3 hafta alabilir. Doktor kaşıntıyı ve
uyuz hastalığına bağlı olarak ortaya çıkabilecek herhangi
dermatiti kontrol altına almak için kortizonlu krem verebilir.
Çocuklar ilk tedaviden sonra okula gidebilirler.